KANTTEKENINGEN BIJ HET ZWEINSTEIN ARTIKEL VAN RUTGER BREGMAN
De Correspondent dd 15 mei 2023.
Artikel over de werving van mensen die nieuwe start-ups in de geest van het effectieve altruïsme willen gaan leiden.
Link naar het artikel:
Het is met dit artikel van Bregman als vanouds: allemaal inspirerende en uitdagende voorbeelden, maar de politieke dimensie ontbreekt.
Mijn gevoel zegt me dat je met zulke initiatieven nog veel meer kunt bereiken. Je moet je het dan wel een politiek verlengstuk geven. Zo niet, dan blijft er nog steeds veel dat de moeite waard is, maar iets van structurele maatschappelijke en politiek toegevoegde waarde blijft dan achterwege. Veel zal uitgaan als een nachtkaars, of tot de gevestigde weldoende orde gaan behoren. Hoe blij moeten we daar dan mee zijn?
Wat bedoel ik met politiek en maatschappelijk? Je erop richten om dingen na hun veelbelovende begin maatschappelijk te verankeren. Je moet er een bereik mee krijgen tot in alle, of in ieder geval veel uithoeken van een samenleving.
Ik heb moeite met liefdadigheid of “charity” in wat voor kekke hedendaagse aanduiding dan ook. Je alleen hierop verlaten heeft twee faalkanten: het structurele van problemen blijft onaangetast, en het zal mede daardoor dood kunnen bloeden. Verder zal er, hoe nuttig initiatieven vaak ook zijn, toch een neiging zijn tot het plukken van het laaghangende fruit. Als het echt moeilijk wordt – nee, dan toch maar eentje die een 3-O predicaat heeft. Die O’s staan voor omvangrijk, onderbelicht en overkomelijk. Dus een probleem dat ook omvangrijk is, en overkomelijk, maar niet per se onderbelicht: woningnood dus maar niet? En de zorg hier in ons land dus ook maar niet?
Je zult dus vroeg of laat aan de volgende dingen iets moeten doen: Mensen benaderen op hun directe materiële belangen – maar daar gaat het hier meestal wel om. Prima, ook op z’n Zweinsteins. Dus dit aspect lijkt voorlopig goed afgedekt. Mensen op deze punten helpen zich zelf te organiseren, zodat ze hier een eigen kracht op kunnen ontwikkelen. De politiek en andere maatschappelijke organisaties zien te vinden, voor de verankering en het maatschappijbrede uitrollen.
Omgekeerd: voor linkse politieke partijen en maatschappelijke ligt hier een fundamentele uitdaging. Ten eerste om de verloren aanhang weer deels terug te winnen. Ten tweede om een onafzienbaar groot potentieel aan aanhang aan te kunnen boren op een duurzame, niet-incidentele manier.
Ik heb dus moeite met de benadering van Rutger. Prachtig vind ik de grote creativiteit en originaliteit die hij aan de dag legt om allerlei hoopgevende ontwikkelingen te zien, verbanden te leggen en vooruitzichten te schetsen. Het is zo’n beetje zijn rode draad. Twee voorbeelden. Basisinkomen: zeer uitdagend idee, maar waarom hoor ik daar niets meer over? De meeste mensen deugen. Daar werd ik zeer vrolijk van.
Ik mis echter die politieke dimensie. Die komt niet verder dan de zinsnede om met zwarte vlaggen naar het Malieveld te gaan. Die opmerking duikt verdacht vaak op als een politieke dimensie in beeld lijkt te gaan komen.Gevolgd door gegrinnik, samen met Jesse Frederik, in de podcasts van de Rudy en Freddy Show. Die lopen al een behoorlijk aantal jaren, en dat gegiechel ook. Ik erger me daar aan, want ik proef er een zekere minachting in voor links activisme die erg gemakkelijk is. Okee, lach er een paar keer om, alles goed en wel, maar toon gelijk daarna dan ook hoe het beter kan. Dat laatste blijft echter uit.
Dit kan voortvloeien uit onvermogen, of uit een voorkeur voor iets heel anders. Bij het eerste: nou, jammer dan. Dan ben je als hopeloos af te serveren. Bij het tweede: Dan verdien je op een bepaald moment toch een dosis kritiek.
Ik kan me indenken dag je een voorkeur voor dat ‘andere’ hebt. Vanuit het idee van ‘doe waar je goed in bent en zorg, als het je gegeven is, dat je erin uitblinkt’ zeg ik dan: ga door en word er nog beter in.
Maar in de laatste artikelen van Rutger zie ik niet veel groei, allen veel meer van hetzelfde. Je ziet het ook een beetje aan de reacties vanuit de lezers. Het zijn er minder en er is niet veel discussie.
Hoe dan ook: zonder die kant van politiek en verder vulling geven kom je er niet.
Nou is dat politieke zeker niet zaligmakend. De impasse van links van de laatste 30, 40 jaar geeft dat wel afdoende aan. Daar gaat voor progressieve, onafhankelijke en dwarse geesten niet veel wervends van uit. En de voortekenen voor de nabije toekomst beloven nog bar weinig beters.
Best mogelijk dat hier een crux ligt: zou er niet een handreiking moeten komen tussen de zweinsteiners en degenen die die politieke voorkeur wèl hebben? Kijken wat voor kruisbestuiving er mogelijk is? Voor die discussie zou ik wel voelen.